aktualnościzdjęciaRada Regionalna SIPmultimedialne archiwumwładzeOferta wycieczkiProgram Adaptacyjność sukces przedsiębiorstwa
Czwartek, 27 lipca 2017
Imieniny: Aureliusza, Natalii, Rudolfa

Mateusz Grążawski

 

Odbudowa opozycji w Toruniu na tle wydarzeń w Polsce.

Od amnestii do „okrągłego stołu”.

 

 

 

 

 

I. „NOWA” OPOZYCJA

 

 

         Po wprowadzeniu Stanu Wojennego 13 XII 1981 roku Niezależny Samorządny Związek zawodowy „Solidarność” został zdelegalizowany. Liczne aresztowania i internowania znacznie osłabiły strukturę Związku. Gdy minął pierwszy szok związany z ówczesną sytuacją, zaczęła rodzić się podziemna „Solidarność”. Trwała ona i rozwijała się  w podziemiu również po zakończeniu Stanu Wojennego, gdyż nie było mowy o ponownym zarejestrowaniu Związku. Nastąpiły lata ciężkiej próby dla działaczy „Solidarności”. Przyszło im odbudowywać Związek w konspiracji i atmosferze powszechnego zniechęcenia. Ci, którzy opuszczali obozy internowania i więzienia otrzymywali od władz tzw. „żelazne listy”, czyli bilety w jedną stronę za granicę. Toruń nie był tutaj wyjątkiem[1]. Wielu działaczy Regionu Toruńskiego zostało osadzonych w Potulicach, Strebielinku i Kwidzyniu. Aż do 1987 r. nie było możliwości by „Solidarność” lub jakakolwiek inna niezależna organizacja opozycyjna rozpoczęły jawną działalność.

         Pierwsze przejawy odwilży w kraju pojawiły się w 1986 r. po ogłoszeniu amnestii. Ekipa Jaruzelskiego stwarzała pozory liberalizmu ogłaszając wprowadzanie „polskiego modelu demokracji”. Osłabła nieco cenzura i ograniczono używanie sił porządkowych. Powstała również Rada Konsultacyjna przy Przewodniczącym Rady Państwa, w której skład weszli ludzie o wysokim autorytecie, np. prof. Janusz Bieniak z Torunia[2]. Czując nieco większą swobodę, „Solidarność” postanowiła spróbować wyjść z podziemia. Dnia 29 IX 1986 r. powstała pierwsza od czasu stanu wojennego jawnie działająca struktura Związku. Była to powołana przez Lecha Wałęsę Tymczasowa Rada Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”. Niecały miesiąc później, 25 X 1987 r., z działającej w konspiracji Tymczasowej Komisji Koordynacyjnej NSZZ „Solidarność” i jawnej Tymczasowej Rady NSZZ „Solidarność” powstał jeden, działający jawnie organ pod nazwą Krajowa Komisja Wykonawcza NSZZ „Solidarność”. Przedstawicielem Regionu Toruńskiego został Antoni Stawikowski. W całej Polsce zaczęły powstawać jawne komitety „Solidarności” występujące o rejestrację na poziomie zakładu pracy. Jednymi z pierwszych były duże zakłady z Torunia: „Elana”, „Geofizyka” i „Merinotex”[3].     



[1] W. Polak, Czas ludzi niepokornych. Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność” i inne ugrupowania niezależne w Toruniu i Regionie Toruńskim (13 XII 1981-4 VI 1989), Toruń 2003, s. 35-100.

[2] Ibidem, s. 478.

[3] Toruński Informator Solidarności, nr 14, 20 VIII 1987.

więcej »